Sầu riêng là loại cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, được trồng phổ biến tại nhiều vùng nhiệt đới, đặc biệt là khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nguyên Việt Nam. Tuy nhiên, trong quá trình canh tác, nhà vườn thường gặp phải hiện tượng cháy múi – một dạng rối loạn sinh lý phổ biến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cơm trái, giảm giá trị thương phẩm và gây thiệt hại kinh tế.
 

1. Cạnh Tranh Dinh Dưỡng Giữa Đọt Non Và Trái
Trong giai đoạn nuôi trái, nếu cây sầu riêng đồng thời ra đọt non sẽ làm phát sinh sự cạnh tranh dinh dưỡng. Đọt non phát triển mạnh sẽ chiếm dụng nguồn dinh dưỡng thiết yếu, dẫn đến tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng cho trái. Hệ quả là cơm sầu riêng bị sượng, khô, hoặc cháy múi – đặc biệt là ở phần đỉnh múi.

2. Bón Phân Không Cân Đối
Việc sử dụng phân bón không hợp lý, đặc biệt là bón thừa đạm (N), sẽ kích thích cây ra đọt non liên tục trong giai đoạn trái đang lớn. Điều này càng làm gia tăng mức độ cạnh tranh dinh dưỡng và tăng nguy cơ rối loạn sinh lý ở trái.

3. Tưới Nước Và Ẩm Độ Đất Không Hợp Lý
Khi đất ẩm độ quá cao do mưa kéo dài hoặc tưới nước không kiểm soát, cây dễ ra đọt non trái vụ, làm rối loạn quá trình vận chuyển và phân bố dinh dưỡng trong cây. Bên cạnh đó, độ ẩm cao cũng ảnh hưởng đến cấu trúc và chất lượng cơm trái, khiến múi dễ bị sượng hoặc cháy múi.

4. Thiếu Vi Lượng, Đặc Biệt Là Bo (Boron)
Bo là vi lượng quan trọng trong việc chuyển hóa đường và hình thành mô trong trái sầu riêng. Khi cây thiếu Bo, cơm trái không phát triển hoàn chỉnh, mô bị nhão hoặc khô cháy. Cháy múi thường xuất hiện rõ rệt ở các giống cơm vàng như Ri6, Monthong.

5. Mất Cân Bằng Khoáng Chất
Tỷ lệ không cân đối giữa Canxi (Ca), Magie (Mg) và Kali (K) trong đất hoặc trong quá trình bón phân sẽ ảnh hưởng đến cấu trúc cơm trái. Đặc biệt, việc lạm dụng Kali chứa Clo (KCl) sẽ làm tích nước trong múi, gây ra hiện tượng nhão cơm và cháy múi khi trái chín.

6. Yếu Tố Giống Và Cách Trồng
Một số giống sầu riêng có khả năng kháng cháy múi kém như Ri6 và Monthong. Ngoài ra, cây trồng từ hạt (không ghép) có đặc tính sinh trưởng mạnh và dễ ra đọt non trái vụ, khiến hiện tượng cháy múi xảy ra phổ biến hơn.
 

---

III. Kết Luận
Hiện tượng cháy múi trên sầu riêng là hệ quả tổng hợp của nhiều yếu tố sinh lý, dinh dưỡng và kỹ thuật canh tác. Nếu không quản lý tốt, hiện tượng này không chỉ làm giảm chất lượng trái mà còn ảnh hưởng lớn đến năng suất và giá trị kinh tế vườn cây.
Do đó, để đảm bảo hiệu quả sản xuất và uy tín thương hiệu sầu riêng Việt Nam trên thị trường, nhà vườn cần chú trọng hơn trong công tác quản lý dinh dưỡng, nước tưới và sinh trưởng đọt non, cũng như áp dụng các giải pháp tổng hợp một cách khoa học, chính xác và kịp thời.